Strona Główna Strona Główna
Historia
 

 

HISTORIA


 

Instytucje zajmujące się administracją specjalną istniały na terenach polskich już podczas zaborów. Fakt ten stał się punktem wyjścia dla jej ewolucji w czasach II Rzeczypospolitej. Pierwsze działania organizacyjne związane
z tworzeniem administracji specjalnej dla potrzeb, Wojska Polskiego zostały podjęte jeszcze przed ukształtowaniem się niepodległego państwa polskiego. W przeciwieństwie do administracji ogólnej, administracja specjalna korzystała
z odrębnych, niezależnych podziałów terytorialnych i struktur organizacyjnych. Resortami, które należały do tej formy administracji były np. resorty Spraw Wojskowych, Sprawiedliwości i Skarbu, Opieki Społecznej.

Tworzenie podstaw Wojska Polskiego zapoczątkował Sztab Generalny z gen. dyw. T. Rozwadowskim na czele. Wojsko w pierwszym etapie tworzenia powstawało głównie w oparciu o zaciąg ochotniczy, dopiero w późniejszym okresie czasu w wyniku powoływania rekruta. 27 października 1918 roku ukazał się dekret Rady Regencyjnej o przystąpieniu do formowania narodowej armii na podstawie Tymczasowej Ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej.

Art. 19 ustawy mówi:
"Państwo polskie pod względem służby wojskowej podzielone będzie na określoną liczbę okręgów wojskowych,
z których każdy obejmie pewną liczbę powiatów. Podział ten winien być dostosowany do podziału administracyjnego kraju".

29 października 1918 na posiedzeniu Rady Ministrów postanowiono o podziale Królestwa Polskiego na okręgi wojskowe. 30 października 1918 Prezydent Rady Ministrów Józef Świeżyński działając w zastępstwie ministra spraw wojskowych i w porozumieniu z Zygmuntem Chrzanowskim, ministrem spraw wewnętrznych podpisał rozporządzenie
w sprawie podziału obszaru Królestwa Polskiego pod okupacją austriacką i niemiecką na 15 okręgów wojskowych.
Tego samego dnia, w wykonaniu powyższego rozporządzenia, Szef Sztabu Generalnego WP, gen. dyw. Tadeusz Rozwadowski wydał swój rozkaz o powołaniu okręgów wojskowych:

  • Okręg Wojskowy Nr I Warszawski - ppłk Bolesław Jaźwiński
  • Okręg Wojskowy Nr II Siedlecki - płk Aleksander Mroziński
  • Okręg Wojskowy Nr III Lubelski - płk Jan Dobrowolski
  • Okręg Wojskowy Nr IV Radomski - płk Leon Billewicz
  • Okręg Wojskowy Nr V Kielecki - płk Włodzimierz Skrzyszewski
  • Okręg Wojskowy Nr VI Piotrkowski - płk Jan Rządkowski
  • Okręg Wojskowy Nr VII Częstochowski - płk Antoni Bronisław Jastrzębski
  • Okręg Wojskowy Nr VIII Łódzki - płk Albin Jasiński
  • Okręg Wojskowy Nr IX Kaliski - płk Józef Lewszecki
  • Okręg Wojskowy Nr X Łowicki - płk Franciszek Korewo
  • Okręg Wojskowy Nr XI Włocławski - ppłk Stefan Borowski
  • Okręg Wojskowy Nr XII Ciechanowski - ppłk Michał Milewski
  • Okręg Wojskowy Nr XIII Łomżyński - ppłk Bronisław Kapliński
  • Okręg Wojskowy Nr XIV i XV Suwalszczyzna i dalsza część etapów

W każdym okręgu przystąpiono do formowania pułku piechoty. Organizowane pułki zamierzano rozwinąć w brygady,
a te z kolei w dywizje. Równocześnie powołano trzy lokalne inspektoraty, jako zalążki dowództw dywizji.

11 listopada 1918 roku naczelnym wodzem armii został Józef Piłsudski, w konsekwencji jego działań nastąpiła dalsza organizacja władz wojskowych.

Kolejny ważny krok w tworzeniu administracji wojskowej wiąże się z datą 17 listopada 1918 roku i dotyczy przebudowy terytorialnych władz wojskowych. Likwidacji uległy inspektoraty lokalne na miejsce których powołano dowództwa okręgów generalnych w: Warszawie, Lublinie, Kielcach, Łodzi i Krakowie. Dowódcy okręgów generalnych odpowiadali za ogólny ład, bezpieczeństwo i porządek, wojskowe służby wewnętrzne a także majątek wojskowy i państwowy.

Działalność organizacyjną Wojska Polskiego prowadziły władze terytorialne między innymi dowództwa okręgów generalnych, które były odpowiedzialne za organizację Powiatowych Komend Uzupełnień utworzonych zgodnie
z postanowieniami Tymczasowej Ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej na podstawie Rozkazu z dnia 28 listopada 1918 Kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych (pułkownika Wroczynskiego) opublikowanego w dniu 30 listopada 1918 roku w Dzienniku Rozporządzeń Ministra Spraw Wojskowych Nr 7 w Dekretach Naczelnego Wodza Wojska Polskiego.

Rozkaz z dnia 28 listopada 1918 Kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych wskazuje pod pozycją VII, że również
w Częstochowie miała zostać utworzona Powiatowa Komenda Uzupełnień dla okręgu wojskowego VII, obejmująca swym zasięgiem powiaty częstochowski i wieluński. Władzą naczelną i bezpośrednio odpowiadającą za działania Powiatowych Komend Uzupełnień były Okręgowe Komendy Uzupełnień ustanowione przy Dowództwach Okręgów Generalnych. Powiatowa Komenda Uzupełnień w Częstochowie podporządkowana została pod Okręgową Komendę Uzupełnień w Kielcach. Do czasu ukazania się Rozkazu z dnia 28 listopada 1918 Kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych o utworzeniu Powiatowych Komend Uzupełnień na terenie Częstochowy działał "Główny Urząd Zaciągu do Wojska Polskiego" z siedzibą przy III Alei NMP 56. Działaniami "Głównego Urzędu Zaciągu do Wojska Polskiego" kierował porucznik Strózik, który objął także obowiązki Komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień w Częstochowie. Przeglądy wojskowo - lekarskie osób zaciągających się do wojska odbywały się w koszarach Zawady.

Etat Powiatowej Komendy Uzupełnień wynosił:

  • oficer jako komendant,
  • sierżant sztabowy jako zastępca komendanta,
  • dwóch podoficerów jako pisarzy,
  • dwóch szeregowych jako ordynansów kancelaryjnych i kurierów.

Jako organ pomocniczy i wykonawczy zostało ustanowione w każdym powiecie stanowisko oficera ewidencyjnego, który pozostawał pod rozkazami Komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i był mu bezpośrednio podległy.
Oficer ewidencyjny otrzymał do pomocy pisarza i szeregowca jako ordynansa kancelaryjnego. Oficer ewidencyjny wykonywał w powiecie zadania ciążące na Powiatowej Komendzie Uzupełnień.

Do czasu utworzenia Powiatowej Komendy Uzupełnień w Częstochowie organizacją administracji wojskowej na terenie Częstochowy zajmowała się Polska Organizacja Wojskowa. Polskiej Organizacji Wojskowej Komendzie Naczelnej Nr 1 w Warszawie podlegał okręg IX Częstochowa.

Powiatowa Komenda Uzupełnień w Częstochowie podlegała Komendantowi Częstochowy, którym od dnia 7 listopada 1918 roku był płk Antoni Bronisław Jastrzębski - Dowódca Okręgu Wojskowego Nr VII. Pierwsza wzmianka o objęciu przez niego obowiązków dowódcy okręgu ukazała się w "Gońcu Częstochowy" w dniu 12 listopada 1918 roku
w rozporządzeniu nadburmistrza dr Marczewskiego pełniącego obowiązki Naczelnika Powiatu Częstochowskiego.

W wyniku spotkania władz wojskowych z komendą okręgową Polskiej Organizacji Wojskowej władze wojskową objął
w Częstochowie w dniu 20 listopada 1918 roku Władysław Malski ps. Wład. 24 listopada zgodnie z rozkazem naczelnego wodza J. Piłsudskiego pułkownik Jastrzębski ponownie objął dowództwo okręgu wojskowego
w Częstochowie. Pułkownik Jastrzębski pełnił obowiązki dowódcy okręgu do dnia 3 grudnia 1918 roku kiedy to przybył do Częstochowy delegowany przez władze naczelne nowy dowódca wojsk polskich okręgu częstochowskiego pułkownik Boszczanin. W dniu 9 grudnia 1918 roku pociągiem kurierskim przybył do Częstochowy Komendant Naczelny Polskiej Organizacji Wojskowej Adam Koc. Na stacji przybyłego powitali przedstawiciele Komendy Okręgu IX z plutonem warty honorowej, oraz oddziałem kawalerii Komendant Naczelny Polskiej Organizacji Wojskowej przybył do Częstochowy aby załatwić sprawy zjednoczenia Polskiej Organizacji Wojskowej z Dowództwem Okręgu. Dotychczas nie było możliwości załatwienia tej sprawy, gdyż to Polska Organizacja Wojskowa wzięła na siebie na terenie powiatów częstochowskiego i wieluńskiego ciężar ochrony granic oraz utrzymania porządku i ładu wewnętrznego. W miarę jak na terenie powiatów tworzyły się odpowiednie urzędy Polska Organizacja Wojskowa sukcesywnie przekazywała im swoje kompetencje. W wyniku przyjazdu do Częstochowy Komendanta Naczelnego Polskiej Organizacji Wojskowej uregulowano podporządkowanie jednostek wojskowych stacjonujących w Częstochowie pod Dowódcę Okręgu Wojskowego Częstochowa, tym samym Polska Organizacja Wojskowa na terenie Częstochowy została rozwiązana. Komendant Naczelny Polskiej Organizacji Wojskowej na przeglądach oddziałów wojskowych przedstawiał Dowódcę Okręgu Wojskowego Częstochowa pułkownika Boszczanina mówiąc "tej chwili tworzyć wszyscy mamy jedno Wojsko Polskie, podległe władzy Komendanta Piłsudskiego".

Wojskowa Komenda Rejonowa Częstochowa Powiat wydzielona została na podstawie zarządzenia Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego Nr 0166 z dnia 22 lutego 1954 r. z Wojskowej Komendy Rejonowej Częstochowa
z siedzibą w Częstochowie III Aleja 47.

 Nie odnaleziono grafiki

Budynek przy Al. NMP 47

Zgodnie z zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej Nr 105/MON z dnia 24.12.1953 r. nastąpiła reorganizacja dotychczasowej Wojskowej Komendy Rejonowej Częstochowa z następującym podziałem:

  • Częstochowa Miasto;
  • Częstochowa Powiat.

Pierwszym Komendantem Wojskowej Komendy Rejonowej Częstochowa Miasto został kapitan Jan TURKIEWICZ.

Rok 1956 wniósł wiele zmian w toku prac W.K.R. Najważniejszą zmianą była przeprowadzka do nowego budynku przy al. Kościuszki 18.

Nie odnaleziono grafiki

Budynek przy Al. Kościuszki 18

Zgodnie z rozkazem Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Katowice Nr 03 z dnia 2.01.1963 r. z dniem 23.12.1964 r. nastąpiło przeformowanie W.K.R Częstochowa i utworzenie Miejskiego Sztabu Wojskowego. Na podstawie Zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 40/MON z dnia 19 lipca 1971 r. przeprowadzona została reorganizacja struktur administracyjnych wojska. Uległ likwidacji Powiatowy Sztab Wojskowy w Kłobucku. W miejsce Miejskiego Sztabu Wojskowego został utworzony Powiatowy Sztab Wojskowy Częstochowa, który swoim zasięgiem objął teren całego powiatu oraz miasta Częstochowa.

Z dniem 31 lipca 1975 roku zakończył działalność Powiatowy Sztab Wojskowy Częstochowa. W dniu 1 sierpnia 1975r. Wojskowy Komendant Uzupełnień podpisał pierwszy Rozkaz Dzienny nowoutworzonej na bazie PSzW Wojskowej Komendy Uzupełnień. Kierownictwo nowopowstałej Wojskowej Komendy Uzupełnień:

  • ppłk Zenon KNOSKI - Komendant
  • ppłk Bogdan SŁOTA - Kierownik Sekcji Imjr Stanisław ŚPIEWAK - Kierownik Sekcji II
  • mjr Kazimierz CENDAL - Kierownik Sekcji III

W 1976 r., w miarę napływu nowych zadań i rozszerzania obowiązków poszczególnych sekcji Wojskowej Komendy Uzupełnień, która z chwilą powstania Województwa Częstochowskiego organizacyjnie podlegała nowopowstałemu Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w Częstochowie, obszar województwa został podzielony na dwa terenowe organy administracji wojskowej:

  • WKU Częstochowa;
  • WKU Lubliniec.

Zgodnie z Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP w dniu 15 maja 1988 r. Wojskowa Komenda Uzupełnień
w Częstochowie została przeniesiona z budynku przy ul. Manifestu Lipcowego 58 do zaadaptowanego na siedzibę TOAW budynku przy ul. Manifestu Lipcowego 20 (obecna ul. Legionów 20). Nowa siedziba znacznie polepszyła warunki pracy kadry i pracowników wojska oraz pozwoliła na lepszą obsługę interesantów.